Wereld zonder Spiegel

Gisteren weer eens een echte mens ontmoet. Los van al zijn triviale beslommeringen en helemaal puur zichzelf. Hij had de jungle van Papoea Nieuw-Guinea achter zich gelaten en stond in de grote ruimte van Architectenbureau Mathieu Bruls in de Alexander Battalaan in Maastricht.

Wie ons culturele maandmagazine Zuiderlucht heeft gezien, kan hem niet ontgaan zijn. Het hoofd van de Papoea blikt je intimiderend tegemoet. Hij is het werk van de Kunstenaar Roy Villevoye. Roy is Maastrichtenaar die zijn heil inmiddels in de Randstad heeft gezocht, maar ook in het exotisch Nieuw-Guinea. Daar levert hij zich over aan de natte, groene wereld waarin niets voor altijd blijft bestaan, alleen maar de verhalen die nauwgezet van generatie op generatie worden overgeleverd. Nu zijn Papoea generaties niet zo royaal bemeten als de onze. Het is daarom bewonderenswaardig dat gebeurtenissen uit ons grijze koloniale verleden door deze bosmensen bijzonder accuraat zijn bewaard. In onze wereld wordt de waarheid meestal binnen een en dezelfde generatie zo’n drie keer veranderd.
Architect Mathieu Bruls is een van die Maastrichtenaren, die volkomen onbaatzuchtig cultuur deelt met iedereen die daarin geïnteresseerd is. Hij heeft een aanmerkelijk deel van zijn prachtige kantoor tot galerie omgetoverd en daar staat de levensechte bosmens met in zijn handen een enorm houten kruis. Een documentaire video – deel van de installatie – biedt markante gedachten uit die compleet andere wereld, waarin vanzelfsprekendheden uit onze cultuur totaal anders worden opgevat. Roy vertelt wat er gebeurt als je deze Asmatters een foto laat zien waarop een inmiddels overleden stamgenoot staat. In de hoofden van de Papoea’s is zo’n aanblik niet te verwerken. Ook het kijken naar hun eigen beeltenis, is compleet verwarrend, hetgeen ook wel begrijpelijk is in een wereld zonder spiegels. Als je de integriteit voelt waarmee Roy vele maanden tussen de Asmatters heeft geleefd, doet het pijn om te zien dat onze entertainment industrie zulke antropologische wonderen hebben geperverteerd tot ‘groeten uit de rimboe.’ Natuurlijk is het vermakelijk om met enkele Aboriginals of Pygmeeën naar de Efteling te gaan, maar het is ook dramatisch. Omdat we met onze kijkcijfercultuur niet meer in staat zijn, nee… niet eens meer bereid zijn het diepere wezen van de mens te doorgronden. Maar slechts het vermaak zoeken in dat rare ‘anders zijn’. Het doet me denken aan de vooroorlogse lilliputterdorpen die Japin beschrijft in zijn “Grote Wereld”.
Roy heeft twee Papoea’s op hun eigen verzoek meegenomen naar Amsterdam, om ze daar kennis te laten maken met onze wereld. En vertelt in kalmte dat de Asmatters precies zo verwarrend, complex en hilarisch leven als wijzelf. De kunst site Kunstbus zegt erover: “Sommige van Villevoyes werken kan men zien als commentaar op (…) de vercommercialisering van de ‘ldentity politics’ in mediaverschijnselen zoals Oliviero Toscani’s Benetton-campagnes, waarin allerlei huidskleuren worden gelijkgeschakeld als ‘united colors’, ontdaan van iedere concrete sociale, culturele en historische context.”
Ik zou zeggen, wandel deze week eens door de Battalaan. Of kom luisteren bij Bruls & co op 7 maart om 14.00 uur, dan is er een gesprek met de kunstenaar.

Dopplereffect

In de start van zijn missie komt de architect van Via2018 letterlijk ten val met zijn fiets. Guido, die alle draadjes moet opsporen en ‘weven’ (what’s in a name?) tot een culturele trampoline, wordt hopelijk maar kortstondig opgehouden door deze fysieke tegenslag, want de Nationale ratrace om de aandacht is al van start. Er worden al bonte webadressen rondgetwitterd uit alle CH2018 regio’s van het land.

Hoe stel ik me dat zelf eigenlijk voor, Maastricht als centrum van cultuur? Over dat thema speelt in ieders hoofd natuurlijk een ander filmpje. Ik herinner me dat ik Sonny Rollins opmerkte in een tijd dat je overal Mud en Donny Osmond hoorde. In mijn vriendenkring – toen vooral muzikanten – kreeg mijn ontdekking weinig weerklank. Maar het weerhield me niet om daarna ook LP’s te kopen van McCoy Tyner, Davis, Mingus en Kuti. We zijn inmiddels meer dan 35 jaar verder en in de discountbakken van Van Leest liggen de schijfjes ‘Miles Davis’ met drie stuks tegelijk voor 15€. De oude jazzmeesters staan in ieder huis. Ook het aantal mensen met de complete Bach-collectie – op nummer geordend – neemt toe. Er zijn veel meer goede boeken en het filmhuis doet het beter dan ooit tevoren. Wat willen we in deze wereld van verveling in Godsnaam met nog meer cultuur beginnen? We gaan toch zeker niet allemaal samen nóg meer genieten van alles wat we al kennen?
Cultuur is de schetsblok van vernieuwend denken. Zo zijn kunstenaars, schrijvers, architecten en filmmakers op zoek – meestal onbewust maar gedreven – naar verklaring en betekenis. En wie daar aandachtig naar kijkt, komt ook tot nieuwe inzichten. Via gevoelens als verwondering en verwarring vervagen oude waarden en begint een nieuwe droom.
Stel je eens een Godsdienst voor, zonder ‘vlees’ of zonder ‘fossiele energie’ … die krijgt de komende decennia ongekende kansen. Een politicus die overtuigt tot een leven zonder auto’s, krijgt eeuwige roem. Wie het geld weet te temmen tot een wereld van delen, krijgt een lintje van onze Koningin. Maar ook kleine stapjes, zoals de projectontwikkelaar die woningen uit geperste koemest weet te bouwen, hoort op de voorpagina. Wie spelcomputers kan veranderen in leercomputers, bereikt een doorbraak.
En er gebeurt al veel. De ontwikkelaars achter de mobiele telefoon drukken – gedreven door visie – een ongekende stempel op ons bestaan. De Googlemannen hebben – door anders te denken – de maatschappij veranderd tot in de haarvaten van de armste landen. En we zijn er allerminst klaar mee. De bedenkers van ‘augmented reality’ staan op het punt alles nog verder te verhevigen. Of je er nu blij mee bent of niet, de omwenteling versnelt en is niet meer te stoppen. We glijden in een onophoudelijke verandering. En vernieuwende cultuur wrikt ons verder los van achterhaalde, vastgekoekte standpunten. Zij laat ons de nieuwe betekenis zien van het begrip ‘contact’ – ‘bezit’ – ‘harmonie’ – ‘ervaring’ – ‘beleving’ – ‘bereikbaarheid’ en ‘communiceren’. En misschien moeten we dan ook maar eens kijken naar ‘mobiliteit’ – ‘gezondheid’ – ‘veiligheid’ – ‘democratie’ – ‘moraal’ en ‘leeftijd’. Allemaal begrippen die in ieders hoofd een beetje anders resoneren. En naarmate de wereld sneller verandert, is het ooit zo magische Dopplereffect van kleine meningsverschillen steeds ondraaglijker. En vervalt tot een kakofonie van compleet uiteenlopende overtuigingen. Als we de culturele schetsblok in dienst stellen van een verdiepende, heldere visie, dan schijnt er een nieuw licht over het bestaande. En laten we dan niet zeuren… maar op weg naar 2018 iets beters verzinnen. Guido, voor jou veel beterschap, een vlot herstel. Want we hebben je nodig en knopen graag met je mee aan het nieuwe bonte weefsel ‘Via2018′.

Spiegelneuronen

De omwentelingen in de communicatiewereld gaan nu zo snel dat de situatie vergelijkbaar is met een zware bergetappe in de Tour. Kopgroep en peloton zijn verder uit elkaar dan ooit, met daartussen een eindeloos lint van renners. Iedereen kijkt een beetje vragend om zich heen en niemand overziet de situatie nog.

Terwijl de een vasthoudt aan de boekhandel, bestelt de ander bij bol.com. Echte pioniers hadden al een e-reader en straks een i-pad. Sommigen plukken nog altijd de krant uit de bus, op hetzelfde moment dat de buurman nu.nl of Twitter erop naslaat. En dan hebben we het nog niet over alle verschillen rond mailen, vervoer, muziek, printen, bellen, koffie zetten, verlichting en alle andere 1000 dingen die we dagelijks nodig denken te hebben.
Door een toevalligheid kwam ik terecht op het podium van de Bonbonnière en trof nooit eerder zo’n warmhartige zaal. Nu doe ik niet zo veel voordrachten, maar hier herkende ik meteen een samenhorig publiek uit alle hoeken van het land. De Inspecteurs van de GGZ. Ze namen afscheid van een markante, gepensioneerde collega en hadden bij die gelegenheid enkele sprekers geprogrammeerd. Geen idee wie er uitviel maar ik besteeg als invaller met plezier het podium, waarop ik ooit eerder als 8-jarige meezong in het plaatselijk toneel. Maar met jeugdsentiment heb ik de 150 toehoorders niet lastiggevallen, integendeel. Men had juist een boeiende analyse van het zenuwstelsel beluisterd, waarbij de aandacht vooral ging naar de spiegelneuronen. Mijn betoog sloot erop aan met het zenuwstelsel van onze samenleving. Het bonte netwerk aan communicatiedragers en hun draadloze en glasvezelachtige voorzieningen. Al moest het publiek even schakelen, de metafoor was helder. Waar vroeger enkelingen vanuit Hilversum konden zenden, is nu iedereen zijn eigen zendstation. Met eigen website, blogs, web-films en fotoreportages. Acht jaar geleden hadden we alleen Maarten van Rossem als Amerika-deskundige, nu hebben we er ca. 5 miljoen. Bovendien, de wereld is transparanter dan ooit. En dat lijkt me van belang voor inspecteurs. Kijk maar eens mee naar al die openhartige Hyves pagina’s waar slachtoffers en gedupeerden zich verenigen. De sites waar analisten of klokkenluiders hun visie prijsgeven. Waar bloggers verklappen hoe de veiligheid rammelt en de systemen falen. Er zijn zoekmachines die vooral tweets volgen. De publieke opinie wordt automatisch op de voet gevolgd. Je kunt exact zien wie met wie verbonden is, welke denkbeelden elkaar opzoeken en welke kennis er wordt gedeeld.
Om de ontwikkelingen te illustreren liepen met mijn verhaal op het scherm voorbeelden mee die regelrecht uit de zorgsector waren ontleend. Instituten die afdalen tussen het publiek, maar ook publieksgroepen die de handen ineenslaan om zich weerbaar te maken tegen de georganiseerde belangen in de zorg. Voorlichters die dat alles in de gaten houden, kunnen de organisatie maar ook hun cliënten grote diensten bewijzen. Om een beeld te geven van de snelheid waarmee communicatie kan gaan, deelde ik mijn laatste tweets op het scherm, inclusief reacties van het laatste uur. Het was om die reden dat iemand mij aanschoot bij vertrek. “Waar kan ik al die Twittertjes nu vinden op het internet?” Op een dag gaan we allemaal samen over de finish-lijn.

Stap 1

En hop… daar gaat Maastricht, uit de startblokken richting Culturele Eindstreep op de 2.018 meter. Vrijdagavond 8 januari was Guido Wevers de haas van het peloton die tegenover de Gemeenteraad draagvlak en motivatie bij elkaar moest praten in de hal van het Stadhuis. Een stijlvol startschot, maar waar begint de wedstrijd echt, rond Maastricht voor Culturele Hoofdstad?

Guido had er een fraaie setting van gemaakt met bewegend licht en strijkmuziek en betrok de raadsleden dicht bij de planning voor de komende decennia. Zodat niemand kon ontgaan dat er een visie is uitgerold. Gedeputeerde Wolfs was er ook bij en twitterde er al meteen een plaatje van. Laat dat gerust aan Guido over, hij is een absolute inspirator en zal de fantasie in de hoofden van de stadsbestuurders behoorlijk weten op te schudden. Zo is kunst tenslotte ook bedoeld, om ons perspectief te veranderen zodat we waarnemen met nieuwe blik. Topambtenaar Leo zum Vörde heeft dat in een helder betoog vastgelegd in ons cultuurmagazine Zuiderlucht.
Wie praktisch is, vraagt zich af waar binnen de stad Maastricht die vernieuwende cultuur haar ontsteking zal vinden. Niet bij de bestuurders zelf in elk geval. Zij noemen vaak de kunstenaarskolonie in het Landbouwbelang en in de brandweerkazerne de prominente broedplaatsen. Maar er is natuurlijk veel meer. In onze eigen T36 loods bijvoorbeeld maakt een groep kunstenaars opmerkelijk werk, waarvan vrijwel niemand het bestaan kent. Een van de meest indrukwekkende werkplaatsen, staat onder leiding van de kunstenaar Kaspar König. In zijn Artspace Rondeel Maastricht (ARM) heeft hij in drie jaar tijd een belangrijke schakel ontwikkeld in een internationaal netwerk van kunstlaboratoria. Kaspar en zijn collega’s doen opzienbarende experimenten en workshops. De projecten met geluid, installaties en dans zijn een ware aanjager in een stad die culturele snelheid moet maken. Maar als we Kaspar en de anderen niet heel snel te hulp schieten bij het behoud van de werkplaats, door het ondertekenen van zijn petitie, zal ARM zometeen naar het buitenland vertrekken. Een ramp, want zulke kunstenaars kunnen we niet missen in de race naar die grote ambitie in 2018. Zorgvuldig behouden wat we al hebben, is stap 1.
En ik hoop dat ons stadsbestuur inziet dat stap 2 bestaat uit het versoepelen van de regelgeving, waardoor meer culturele hindernissen worden weggenomen. Zodat er locaties tot werkplaats of atelier kunnen worden omgevormd en de openbare ruimte meer podium biedt. Zo heeft Maastricht al veel ervaringen met geluidprojecten op bruggen, optredens en films op alternatieve locaties. Als je met durf de regels versoepelt komen er vanzelf meer events. En natuurlijk, er is ook geld nodig (stap 3) voor artistieke projecten met internationale uitstraling, want die trekken makers en organisatoren aan. Je zult er immers voor moeten zorgen dat alle burgers binnen een grote actieradius kunnen meekijken naar de turbulentie. Daarom is er behoefte aan een katalyserend, Euregionaal communicatieplatform op internet (stap 4) waarop ook de TV in alle regio’s is aangesloten. Niet om geconserveerde cultuur als schuttersfeesten en prinsenballen uit te zenden, maar juist voor innovatieve events en projecten.
Enfin, ik ga te snel. Want de regie ligt in deskundige handen van Guido en de aankomst bij de finish laat nog een jaar of 8 op zich wachten. Er is natuurlijk geen mens die nu al kan voorzien hoe Europa er op dat moment bij ligt. Maar wil deze regio zo’n titel waarmaken, dan moeten we vandaag beginnen bij stap 1. Het koesteren wat we hebben. Als je nu 1 minuut de tijd neemt om Kaspar aan een extra handtekening te helpen, gaat ons dat nog lukken ook.
(link naar twitter)

Alles Gratis

Ik ken ze nog wel, mensen die met één slim idee miljonair werden (en soms gelukkig). Omdat ze dat trucje deponeerden. Hoe houdbaar is dat beginsel nog? Glijden we naar een tijdperk waarin we elkaars ideeën delen en verbeteren? En waarin we heel wat meer dan één idee ‘in a lifetime’ zullen uitbroeden?

In de ICT is het begrip ‘open-source’ alweer stenen-tijdperk-taal. En we zien de collectieve programma’s en internetsites vooral tomeloos groeien. Wikipedia is zo’n mooi voorbeeld, waar het om kennis gaat. Maar we hebben natuurlijk ook Flickr, de open fotosite en YouTube voor films. En wie muziek zoekt, kan bij Limewire nog altijd graaien uit het rek. Alles te grabbel.
Apple passeerde deze week de uitgifte van 3 miljard applicaties voor i-phones. Men levert er maar liefst 350 per seconde – velen gratis – waarvan het concern er zelf maar bitter weinig ontwikkelde. En zo kun je doorgaan op het vlak van kennis, entertainment, lifehacking en netwerkondersteuning. Ik heb aan Hyves, Facebook én Linkedin nog geen euro uitgegeven. Aan Twitter evenmin. Wie wel?
Ik draag wel op een andere manier bij, door wetenswaardigheden te bloggen, door middels posts, tweets en krabbels te verwonderen, door het uploaden van films, foto’s, voor wie het maar bekijken wil. Zo zijn er ook sites die ondernemersideeën delen. Springwise is daarvan een rijk gesorteerde. Op de Springwise Homepage staat deze week de top 10 van businessideeën voor 2010. Deze ideeën zijn door een vrijwillig – gratis! – netwerk van 8.000 spotters verzameld en bijeengebracht voor iedereen die er maar iets mee kan.
Waar gaat dat allemaal heen, hoor ik vaak genoeg andere creatieven om mij heen verzuchten. Als zometeen alles maar van iedereen is, waar gaan wij dan ons brood mee verdienen? Wie zet vakmensen en ideeënmensen aan het werk terwijl alles domweg gratis kan worden gedownload? Hoe gaat de krant blijven voortbestaan? Australiër Rupert Murdoch (naast krantenmagnaat ook niet de eerste de beste op het Internet ) heeft afgekondigd dat hij alle krantennieuws weer van het web en uit de zoekmachines haalt. Dat idee gaat tegen de haren in (hoe kaal hij ook is) van Seth Godin, een succesvol schrijver die de klassieke marketing heeft verruild voor iets eerlijks: een nieuwe visie op het leveren van waarde. Godin reageert op Murdoch met: “You don’t charge the search engines to send people to articles on your site, you pay them. If you can’t make money from attention, you should do something else for a living.” Dat we Godin nog niet vinden in de Nederlandse Wikipedia, zegt eigenlijk al genoeg. We zullen ons ook in Nederland moeten realiseren dat we naar een samenleving groeien waarin alles met alles en elkaar verbonden is. Iedereen wereldwijd heeft een mobiele telefoon, de eerste internetgeneratie krijgt stilaan grip, de revolutie gaat als een Tsunami over de oude structuur heen en zal vrijwel alle beproefde paden doen vervagen. Of we dat nu willen of niet. En ik denk dat we daar onontkoombaar positie in moeten kiezen. De enige weg is die van het toevoegen van oprechte waarde. Voor al het overige is in the end geen plaats.
(link naar twitter)

Twitter je Slimmer II

Hoe Twitter voor jezelf iets zinnigs kan betekenen, zul je zelf moeten uitvinden. Toen de ballpoint geïntroduceerd werd, adviseerde ook niemand wat je ermee moest schrijven. Maar als je iets te melden hebt, kunnen deze tips je wel op ideeën brengen. Essentie is dat je met Twitter beschikt over de kracht van de groep waarmee jij verbonden bent. Razendsnel.. zonder grenzen. Evenmin kosten.

Twitteraars zijn nieuwsgierig. Al kennen velen je niet, ze lezen graag jouw ideeën in korte berichten. Zeker als je aardige dingen deelt, slimme sites, een leuke vondst of actueel nieuws, is dat allemaal welkom. En het omgekeerde is ook waar: als je vervelende dingen rondstuurt of alleen maar lawaai maakt of nutteloze mededelingen, dan sluit iedereen zich van je af. Het is dus net als in een fijn café.
Twitter werkt pas goed als je een interessante groep hebt opgebouwd. Zowel jouw volgers als mensen die jij volgt zijn daarbij van waarde. Vakgenoten zijn voor velen heel erg de moeite, maar het kunnen ook lotgenoten, smaakgenoten of andere gelijkgestemden zijn. Stel, je stuurt een berichtje: ‘wie weet er een veilig hotel in Guatemala City?’ dan is er bij 100 mensen altijd wel iemand met een tip. En die doet er dan ook nog meteen dé essentiële website bij die je zelf nooit gevonden had. En de rest, die geen idee heeft, zwijgt. Zo werkt Twitter. Of je vraagt eens welke goedkope Chardonnay het best smaakt, of je wilt weten of iemand nog een geschikte poetsvrouw weet, je krijgt vrijwel altijd waardevolle tips die je op Google nooit zult vinden. Toen ik zelf mobiel twitterde dat mijn internet er voor een heel weekeinde af lag, kreeg ik binnen 5 minuten drie opmerkelijke antwoorden. De eerste verwees naar een slimme website voor “internet-doe-het-zelf” en dus niet naar de Ziggo-site waarop ik vastliep. De tweede had een vervangend modem uit de kelder opgedoken. En een derde nodigde mij uit voor een feest, want “hoe kom jij anders een weekeinde zonder internet door?” Dat was met Google nooit gelukt.
Hoe je die groep ontwikkelt? Maak op www.twitter.com jouw persoonlijke account aan, beschrijf je interessesfeer, doe er ook een portretje bij, zodat mensen een gezicht hebben bij jouw inbreng en voeg eens voorzichtig een paar mensen toe die je hebt gevonden bij Linkedin, Facebook of via een bekende twitteraar. En misschien wat kranten, omroepen. Zo krijg je snel nieuwtjes en elke dag een paar nieuwe deelnemers in jouw twitterlokaal. Zie het als jouw feestje en als je zelf af en toe waardevolle dingen zegt, wordt het er vanzelf drukker.
Plukte je voorheen gretig elke dag de krant uit de bus.. het is niet ondenkbaar dat je spoedig in de trein, in de wachtkamer, naast het fornuis, op het toilet je favoriete twitters uitleest. En daar zit dan elke keer wel iets bij wat je op geen andere manier geweten zou hebben, maar wel interessant kan zijn. En als je een keer iets organiseert, publiceert, uitbrengt van enige omvang, kun je tot op de laatste minuut mensen uitnodigen en inspireren. Het valt niet te ontkennen dat er tijd in gaat zitten, al doe ik de voorspelling dat het je op andere vlakken enorme tijdwinst kan opleveren. Wil je er wat meer over horen, kijk dan eens naar Martijn Aslander of bekijk eens deze uitgebreide instructie. Je het ook nog eens nalezen in andere woorden. Mij vind je hier.

Twitter je Slimmer I

Toen men op 15 Juni 1938 de kroontjespen terzijde legde om de eerste Ballpoint Pen uit te proberen, trok menigeen een bedenkelijk gezicht. Wat moet dat nu worden, zo’n dun lichtblauw lijntje dat in niets te vergelijken is met het diepe inktzwarte spoor in dik en dun zoals een vulpen of een kroontjespen dat kan? De eerste reacties op Twitter zijn vandaag ongeveer dezelfde.

Nog maar pas, in oktober 2006 startte Twitter officieel. In datzelfde jaar hadden heel wat Nederlanders hun eerste stappen op Hyves gezet. Met wisselend enthousiasme bij ouders. Want wat moeten al die vage bekenden met onze vakantiefoto’s in badkostuum? Inmiddels lieten hun dochters zich alweer paaldansend fotograferen door vriendinnen en liepen aansluitend hun bezoekcijfers in de duizendtallen.
Niet echt een ervaring om aan weer iets nieuws te beginnen. Maar Twitter is absoluut geen sociale netwerksite als Hyves of Facebook, maar juist dankbaar communicatiegereedschap. Zoiets als een ballpoint in een tijdperk van ganzenveren. Wie zich oppervlakkig oriënteert, komt uit bij de twitterende Maxime Verhagen, die ons op gepaste tijdstippen vertelt dat hij de tweede kamer binnenstapt of zijn parkeergeld heeft vergeten. Dat kan inderdaad ook met Twitter, maar daar ligt niet de kracht. Het medium is vooral een razendsnel organisatie-instrument. Maxime Verhagen heeft nu zo’n 24.000 mensen die hem volgen. Bij een deel daarvan heeft hij inmiddels de sympathie gewonnen, door met enige regelmaat aardige, slimme, eerlijke en nuttige opmerkingen te maken en vriendelijk op vragen te reageren. En dat steeds in korte berichtjes van minder dan 140 karakters. De kracht van het medium komt straks – bij de verkiezingen – aan het licht, als Verhagen zijn volgelingen vraagt om een zeer actuele poster te downloaden van zijn website. Binnen 10 minuten zullen de eerste posters achter de ramen verschijnen. En zullen bovendien duizenden volgers zijn bericht retweeten (doorsturen) in hun eigen netwerk. Dat worden dus honderdduizenden Nederlanders. Binnen 10 minuten. Hoe gaat Wilders hem dat nadoen? Het beste voorbeeld van Twitter hebben we kunnen zien bij de verkiezingen van Barack Obama. Hij wist met behulp van dit medium een onwaarschijnlijk grote massa te mobiliseren. Uiteraard in combinatie met zijn ijzersterke web-tv en zijn mediagenieke retoriek en presentatie. Al het conservatieve kapitaal van de VS heeft hem niet van de overwinning kunnen afhouden. Dat was voor een wezenlijk deel de kracht van Twitter. Dit medium gaat sneller dan gedacht de kranten én TV hun dominante hoofd kosten. Want Twitter is razendsnel en ook mobiel te gebruiken op momenten dat je er zélf zin in hebt. En als je er wat vaardigheden mee hebt opgedaan, ontdek je dat je zelf ook een medium bent. Als jij twittert dat de nieuwe film Avatar een oninteressante hype is, dan kan daar bij jouw 100 volgelingen geen promotiebudget uit Hollywood tegenop. Want wat jij zegt is menens, zonder eigen belang. En wat Hollywood roept, is ingegeven door winstbejag.
In deel II zal ik toelichten hoe je een zinvolle start kunt maken zonder je agenda te overbelasten. Hebben we het over een hype? Nee, ik schrijf vanaf nu met een ballpoint pen en leer meteen steno.

Iemand Staat Op

Na de teleurstelling van Kopenhagen verkeren we in een vacuüm. Hoe verder, nu blijkt dat de leiders van deze wereld niet bereid zijn over de landsgrenzen heen te kijken? Als we de deskundigen moeten geloven is de klok van 12 uur al begonnen met haar zware slagen.

Hoe bewust zijn we eigenlijk van onze voetafdruk? Met de CO2 gaat het dus niet goed. Maar de eerste basisbehoefte die wereldwijd in het gedrang komt is drinkwater. Er zijn al gebieden waar die spanning dagelijks voelbaar is: elke Israëlische burger beschikt goedkoop over 280 liter drinkbaar water per dag, de doorsnee Palestijn moet een etmaal rondkomen met 8 liter. Nederlanders en Belgen beschikken ook over eindeloos veel drinkwater en gebruiken zo’n 120 liter per dag. Een aanmerkelijk deel van dat water heeft een extreem banaal doel. Het wordt namelijk gebruikt voor het wegspoelen van onze ontlasting. En in één minuut douchen, spoel je 8 liter water door het putje. Die eerste 8 liter laat ik al onbenut stromen totdat het water op temperatuur is. Daar doet een Palestijn dus een hele dag mee.
In het Braziliaanse Porto Alegre levert men per persoon de dagelijkse basisbehoefte aan water aan een zeer laag tarief. Maar elke liter extra wordt daarna snel duurder. Dat remt het verbruik enorm en bovendien wordt zo elke inwoner bewust van zijn behoefte. De schokkende cijfers over ons watermisbruik in de lage landen brengen de oude beerput in herinnering. Zou daar niet een heel slimme, verbeterde versie van denkbaar zijn? Een septic tank die ongeveer net zo slim de energie uit onze verzamelde ontlasting haalt, als een zonnepaneel energie haalt uit het zonlicht?
En als we op een dag de olieprijs zien stijgen, dan gaan we natuurlijk geheel nieuwe drama’s beleven. De schaarste van energie die ons te wachten staat gaan we niet trotseren door alleen de CV een graadje lager te zetten. Maar daarover een andere keer, laat ik positief eindigen. Ik zie bij TEDx in Amsterdam een man opstaan, die de juiste snaar raakt. En in de zaal zit onder meer Martijn Aslander en Paul Rinkens (ijverig schrijvend) als toehoorders in de ochtend; het deed me deugd ze daar te treffen. Als onze Staatssecretaris van Europese Zaken Frans Timmermans in het bestuur van ons land, of in Europa meer ruimte zou krijgen, is dat wellicht alweer een stap in de juiste richting. Los van alle politieke idealen die in ons partijenstelsel schuil zouden moeten gaan – wie ziet de verschillen nog? Ik heb dan ook weinig met de huidige politiek – herken ik in zijn verhaal de gedrevenheid en overtuiging die nu nodig is. Al zouden veel klassieke aandelenkoersen het zwaar hebben met Timmermans als Premier, er komt dan in elk geval een bewustwording op gang. Waarmee we misschien slim en tijdig reageren op de hoge hindernissen die onafwendbaar zullen verschijnen.

Scherpschieten steeds scherper

Als vanmiddag de Statenzaal van het Provinciehuis door een aardbeving – type 13 april 1992 – zou zijn ingestort, was Limburg ineens van al haar communicatiespecialisten beroofd. Want men was in grote getale bijeengekomen bij het symposium over ‘overheid & nieuwe media’.

Gedeputeerde Noël Lebens stelde zich kwetsbaar op door het nieuwe web-tv te etaleren als een kansrijk medium. Hij toonde daarbij enkele voorbeelden op het scherm, die onder zulke omstandigheden wat triviale bijklank krijgen. Al was er ook een mooi Spaans voorbeeld. Samen met mijn team ben ik vanaf het eerste uur betrokken bij het project en zie de gestage vooruitgang in de toepassing van dit complexe medium. Web-tv kent heel wat facetten, die alle betrokkenen geleidelijk in de vingers moeten krijgen. Daarnaast is bij deze bestuurlijke toepassing de vraag waaraan je het succes afleest. Terwijl critici een kijkcijfer willen zien, gaat het juist veel meer om de kwaliteit van dat bereik. Kom je bij de beoogde doelgroep op het scherm? En hoe is hun waardering. Web-tv heeft immers iets weg van scherpschieten. Als je het slim aanpakt tref je alleen de doelgroep en dat met groeiende trefkans.
Felix Meurders – die de leiding had over de middag – was niet gekomen om complimenten uit te delen en vuurde vragen af op iedereen die bewoog. Prima, want daar blijf je wakker bij en je hoort nog eens wat. Zo waren na een enquêtevraag 9 mensen ervan overtuigd dat Wilders ooit namens het CDA in de gemeenteraad van Venlo had gezeten. Apekool dus. Dat we zo makkelijk te beïnvloeden zijn, werd op deze manier aangetoond door spreekster Kirsten Verdel. Zij beleefde de Amerikaanse verkiezingen als lid van het Obama-campagneteam. Wat haar thema te maken had met de rol van de Limburgse bestuurders was minder relevant. Het ging vooral over slimme strategieën en toepassingen van nieuwe media. Toen ik in de pauze als web-tv verslaggever enkele gasten aan de tand voelde, was de stemming positief, al liepen de meningen nogal uiteen. Na de vlaai volgde een breedvoerige uiteenzetting van Bram Alkema, het werd een college dat nog het meest leek op de missionering van een achtergebleven gebiedsdeel. Totdat het publiek ingreep. L1-hoofdredacteur Leo Houben confronteerde Alkema met het subtiele verschil tussen een bestuurder en iemand die de verkiezingen wil winnen. En stelde dat het ‘dagelijks luisteren naar het volk’ niet tot de primaire taken van het bestuur hoort. Die moet vooral uitvoeren en communiceren waar nodig. Meurders wilde Alkema te hulp schieten, toen een afgestudeerde zijn hele betoog kwalificeerde met: ‘uw verhaal had in ons eerste studiejaar niet misstaan’. Alkema maakte vlot plaats voor Erwin Blom, die het liefst met het hele publiek achter de pc was gekropen, zo kwam het op mij over. Een bevlogen man met gevoel voor eigentijds communiceren in netwerken, die de kracht en snelheid van twitter en internet met levendige voorbeelden aantoonde. En in de finale was Blom het panellid met de meest directe repliek: “Maak jezelf als organisatie zo transparant mogelijk” en “betrek de groep geëngageerde deskundigen in je discussie”. Het Gouvernement bleef overeind vandaag, al liepen er soms wat rillingen door de statenzaal. Maar die heeft natuurlijk al zwaardere schokken op de schaal van Richter doorstaan. Het was absoluut de moeite waard.
(link naar twitter)

Voorpaginanieuws

Wat ben je aan het doen, vraagt de oermens die soms uit mijn fantasie zomaar naast me staat. Ik lees de krant. En om een hele reeks vragen te voorkomen leg ik hem uit wat een krant is. Hij ruikt eens aan het papier en trekt een bedenkelijk gezicht. Alles wat belangrijk is, herhaalt hij zachtjes. Dus daarom komt iemand dat elke dag naar je huis brengen?

Ja, zo gaat dat. Alles wat belangrijk is valt elke dag door die spleet in de deur op de grond in mijn huis. En van alles wat belangrijk is, wat is daarvan het belangrijkst? Ik blader naar het einde van de krant en wijs naar de economische pagina. Wat zeggen deze stinkende bladeren dan, vraagt de oermens. Dat er in Irak weer een nieuwe bron van olie wordt klaargemaakt om onze auto’s te laten rijden. Om onze fabrieken te laten roken, onze huizen warm te maken. Hij kijkt me vragend aan. Ben je niet blij? Nee niet echt, beaam ik. Omdat dit soort nieuwe reserves de echte stappen die we zouden moeten zetten alleen maar uitstellen. En omdat die enkele mensen die nu juist moedig bezig zijn met die belangrijke stappen, steeds verder worden ontmoedigd, omdat nog steeds bijna niemand met hun meedoet. We hadden al lang in veel slimmere auto’s kunnen rondrijden. Mijn huis had veel slimmer verwarmd kunnen zijn en ook de krant zou al lang door de kabel op mijn scherm moeten komen in plaats van de stinkende bladeren door mijn deur. Maar mensen willen het liefst de dingen blijven doen zoals ze het altijd al deden. Dat was in jullie tijd toch ook al zo, vraag ik de kleine man, die inmiddels verwonderd naar mijn i-phone staart. Hé, ik zie mezelf, zoals in water. Ja, dat is je spiegelbeeld.. hij staat uit. En dat zullen we maar zo laten anders wordt je gek, denk ik erbij. Maar ik begrijp het niet goed, hervat hij zijn oergedachten. Jullie zijn toch al honderden jaren geleden begonnen met het verbranden van zwarte steen en zwarte olie. Dus heb ik altijd gedacht dat het laten verbranden jullie doel was. Iedereen is daar onafgebroken mee bezig. In de winter met warm maken, in de zomer met koelen. En zit men niet thuis met de lampen en computers aan, dan gaat iedereen autorijden. Ik dacht juist dat jullie een soort wedstrijd hielden wie het meest verbranden kon. Tja, daar lijkt het vaak wel op, beaam ik. Nee, we maken ons daar inmiddels wel grote zorgen over. Maar waarom zetten jullie dat dan op het achterste blad van deze krant? Ik zou niet weten hoe ik dat de oermens moet uitleggen. Maak je niet ongerust, sluit ik af, het komt vanzelf op de voorpagina. Echt, je zult het zien. En om mezelf niet in mismoedigheid te laten wegdrijven, beloof ik de oermens dat ik hem meeneem naar het Kerstconcert in Amsterdam, op eerste kerstdag. Wat is daar dan? Daar spelen zo’n 120 mensen samen muziek, waarbij er 2.000 mensen luisteren hoe dat gaat. En al die mensen verbruiken dan samen geen olie, geen druppel, meer dan een uur lang. De zaal wordt warm van hun eigen lichaamswarmte. En de muziek komt zomaar uit hun violen en trompetten. Op die manier vieren we de innerlijke kracht van de mensheid. Die de mooiste dingen voortbrengt zonder stank en rook. Ik verheug me, fluistert de oermens onverstaanbaar. En lost op in de alledaagsheid.
(link naar twitter)